Uhlolojikelele: Izinketho

Session 1 of 7 · ~8 min

ChoicesFace 1 of 6
  1. 1 Choices
  2. 2 Principles
  3. 3 Mental
  4. 4 Emotional
  5. 5 Physical
  6. 6 Spiritual

Qonda uhlangothi lweZinketho uqale umkhuba owodwa wamabomu.

Play the Choices intro

Step 1 of 8: Hook

Cabanga ngayizolo. Mangaki amazinqumo owenzile? Aminingi yenzeka ungawabonanga. Ubuholi ngumkhuba wokuqaphela lawo abalulekile.

Step 2 of 8: Core idea

Izinketho uhlangothi lwekhyubhu oluphezulu. Lumayelana nokuthi unquma kanjani uma izinto zingacacile. I-Super-Cube® ibheka amakhono amane njengafundeka, hhayi njengamiqondo engaguquki: ubuhlakani bokwenza izinqumo, izindinganiso zokuziphatha, ukwahlulela kanye nokuthatha amathuba. Indlela elula yokuwabamba ndawonye uhla lweZinketho: 1. Cacisa: iyiphi isinqumo sangempela? 2. Izindinganiso: yini okungafanele idayiswe? 3. Ukwahlulela: yini okushiwo amaqiniso, isimo nabanye abantu? 4. Amathuba: yisiphi isinyathelo esihlakaniphile esiya phambili, futhi ngingalulama kanjani uma kungahambi kahle? Abaholi abahle abasusi ubungozi. Babubeka inani ngobuqotho futhi benze ngobuqotho.

Step 3 of 8: Real-world example

UNelson Mandela nejezi lamaSpringbok, 1995

Abantu abaningi bebelindele ukuthi umongameli wokuqala waseNingizimu Afrika okhethwe ngentando yeningi ahlale kude nerugby, umdlalo owawuxhumene kakhulu nendlela endala. Kunalokho, uMandela wasekela amaSpringbok wangena enkundleni kowamanqamu weNdebe Yomhlaba yeRugby ka-1995 egqoke ijezi yomkaputeni, enombolo 6. Kwakuyithuba elibaliwe: abanye abasekeli bakhe abavumanga. Walinganisa izindinganiso ezisematheni (ukubuyisana, isizwe esisodwa) nobungozi, wakhetha isenzo esinesibindi nesingumfanekiso. Kusayakhunjulwa njengephuzu lokuguquka ekwakheni isizwe.

Source: Kubikwe kabanzi; bheka isibonelo sika-John Carlin, Playing the Enemy (2008).

Step 4 of 8: Reflect

Yisiphi sezinyathelo ezine (cacisa, izindinganiso, ukwahlulela, ithuba) ovame ukuseqa uma ungaphansi kwengcindezi?

Take a minute to think. You can capture your answer in the journal at step 8.

Step 5 of 8: Micro-practice

Khetha isinqumo esisodwa obhekene naso kuleli sonto. Bhala umugqa owodwa wesinyathelo ngasinye sohlaka lweZinketho ngaphambi kokwenza.

Step 6 of 8: If–then plan

Plans written as “If [situation], then I will [action]” make follow-through much more likely than good intentions alone. Use ours or make it yours.

Step 7 of 8: Check your understanding

Answer from memory. You'll get feedback straight away.

1.Yisiphi isinyathelo sokuqala senqwaba yeZinketho?

2.Ku-Super-Cube®, amakhono okwenza izinqumo…

3.Abaholi abahle benzani ngokuthatha amathuba?

Step 8 of 8: Journal

Leadership journal

Chaza isinqumo oziqhenya ngaso. Yini eyenze saba yisinqumo esihle, ngaphandle kokuthi saphetha kanjani?

Write a few lines. Your journal is private to this device until you share or sync.

Private to this device until you share or sync

For facilitators, teachers and coaches · workplace groups · ~15 min

Discussion questions

  • Yisiphi isinqumo sethimba sakamuva esasingasizakala yinqwaba yeZinketho?
  • Inhlangano yethu ivuza kuphi isivinini kunokwahlulela okuhle?

Group activity

Ngababili, thathani isinqumo esisodwa esikhona manje nenze izinyathelo ezine nizisholo phezulu, imizuzu emi-3 inyathelo ngalinye. Xoxani ngokushintshile.

Keep sharing voluntary, protect privacy, and refer any wellbeing or safeguarding concern to the right professional or your organisation's policy.